Blog Post

ျငိမ္းခ်မ္းေရးျဖစ္စဥ္မွာ အမ်ိဳးသမီးနဲ႔ လံုၿခံဳေရးက႑ ပါ၀င္သလား

Photo Credit: Mi Sue Pwint’s Facebook

နန္းဆုိင္ႏြမ္။          ။

“ ပဋိပကၡအတြင္းမွာ အမ်ိဳးသမီးေတြဟာ နည္းမ်ိဳးစံုနဲ႔ အခက္အခဲေတြ ရင္ဆိုင္ေနရတယ္။ ဒါေပမယ့္ ၿငိမ္းခ်မ္းေရး ေဆြးေႏြးတဲ့အခါက်ေတာ့ အမ်ိဳးသမီးေတြရဲ႕အခန္းက႑ကို ေဘးဖယ္ထားတာေတြ႔ရတယ္”

ကခ်င္ျပည္နယ္ ဝိုင္းေမာ္ဇံု၊ ကခ်င္ႏွစ္ျခင္း အသင္းေတာ္ (KBC) မွ အမ်ိဳးသမီးတာဝန္ခံ ေဒၚလုမိုင္က ဆုိပါတယ္။

ျမန္မာ့လူ႔အသိုင္းအဝိုင္းရဲ့ ဓေလ့ထံုးတမ္းေတြအရ အိမ္တစ္အိမ္ရဲ့အေရးကိစၥေတြအားလံုးဟာ အိမ္ေထာင္ရွင္မေတြ အေပၚ ရာႏႈန္းျပည့္တည္မွီေနတာပါ။

အမ်ိဳးသမီးေတြဟာ အိမ္ေထာင္စုရဲ့ ပဲ့ကိုင္ရွင္ေတြလုိ႔ဆိုရင္လည္း မမွားပါဘူး။

ပဋိပကၡေတြျဖစ္ပြားတဲ့ေနရာမွာ တိုက္ပဲြေတြျဖစ္တိုင္း ေျပးရင္းလႊားရင္းနဲ႔ ကေလးငယ္ေတြအတြက္ စားေရးေသာက္ ေရးနဲ႔ က်န္းမာေရးအတြက္ မျဖစ္မေန စီမံခန္႔ခြဲေနရတာကလည္း အမ်ိဳးသမီးေတြပါပဲ။

မိသားစုတစ္စု၊ အိမ္ေထာင္စုတစ္ခုကို ေလွတစီးနဲ႔ ခုိင္းႏႈိင္းမယ္ဆုိရင္ ဒီေလွကေလး မေမွာက္ပဲ သြားလုိရာေရာက္ ဖို႔ ပဲ့ကိုင္ရသူဟာ အိမ္ရွင္မေတြျဖစ္တယ္ဆိုတဲ့ ဆုိရုိးလည္းရွိပါတယ္။

ပဋိပကၡေတြ ျဖစ္လာရင္ ေယာက်္ား ၊ မိန္းမမေရြး ခံစားရေပမယ့္ အမ်ိဳးသမီးေတြအတြက္ မျမင္ႏုိင္တဲ့ ဒုကၡေတြနဲ႕ တာဝန္ေတြ ပိုပိေနတတ္ပါတယ္။

မ်ားေသာအျဖင့္ အမ်ိဳးသမီးေတြက ရုပ္ပိုင္းဆုိင္ရာ၊ စိတ္ပိုင္းဆုိင္ရာ ျခားနားမႈေတြရွိတဲ့အေပၚ လိင္ပိုင္းဆုိင္ရာ အၾကမ္းဖက္တာေတြကိုလည္း အမ်ိဳးသမီးေတြ ရင္ဆိုင္ေနရတာပါ။

တိုက္ပြဲေတြျဖစ္ပြားရင္ ကိုယ္ဝန္ေဆာင္တဲ့အမ်ိဳးသမီးေတြဟာ က်န္းမာေရးဆိုင္ရာအခက္အခဲေတြ ပိုရွိသလို အႏၱရာယ္ၾကားထဲကေန  ျဖစ္သလို ကေလးေမြးဖြားရတဲ့မိခင္ေတြလည္း အမ်ားၾကီးရွိပါတယ္။

ဒါ့အျပင္ ပဋိပကၡျဖစ္ပြားလာရင္ အမ်ိဳးသမီးေတြအေပၚ လိင္ပိုင္းဆိုင္ရာ အၾကမ္းဖက္မႈေတြကို လက္နက္သဖြယ္ အသံုးျပဳလာတာလည္း ႏွစ္ေပါင္းမ်ားစြာ ရွိခဲ့ပါၿပီ။

ပဋိပကၡအတြင္း အမ်ိဳးသမီးေတြကို လိင္ပိုင္းဆုိင္ရာ အၾကမ္းဖက္ၿပီး သတ္ျဖတ္ခံရတဲ့  ရွမ္းေျမာက္ပိုင္းက ကခ်င္ ဆရာမ(၂)ဦးရဲ့အမႈကလည္း ယေန႔တုိင္ အမႈမွန္မေပၚေသးသလုိ လူမသိသူမသိ ေပ်ာက္ကြယ္ခဲ့ရတဲ့အမႈေတြ လည္း ေခတ္အဆက္ဆက္ရွိခဲ့ပါတယ္။

ပဋိပကၡေဒသမွာေနထုိင္ၾကတဲ့ အမ်ိဳးသမီးေတြရဲ႕ဘ၀ဟာ က်ားရဲတြင္းထဲမွာ ေနထိုင္ေနရသလိုပါဘဲ။

ၿငိမ္းခ်မ္းေရးေဆြးေႏြးလာတာ အခ်ိန္တစံုတရာ ၾကာခဲ့ျပီျဖစ္ေပမယ့္ ပဋိပကၡေဒသအတြင္းမွာ ေနထုိင္တဲ့  အမ်ိဳး သမီးေတြရဲ့ ဘဝလံုၿခံဳေရးကို ထည့္သြင္းေဆြးေႏြးမႈ မရွိေသးေၾကာင္း သိရပါတယ္။

ၿငိမ္းခ်မ္းေရးႏွင့္ လံုၿခံဳေရးဆုိင္ရာ မဟာဗ်ဴဟာေတြ ေရးဆြဲမယ္ဆိုရင္လည္း အမ်ိဳးသမီးက႑ကို အေရးတၾကီး ထည့္သြင္းစဥ္းစားသင့္ေၾကာင္း အကဲခတ္သူေတြက ဆုိၾကပါတယ္။

စစ္ပြဲျဖစ္လာရင္ အမ်ိဳးသမီးေတြနဲ႔ ကေလးငယ္ေတြ ဘာမွမပါဘဲ ထြက္ေျပးလာၾကရျပီး ျဖစ္သလို မိုးကာတဲနဲ႔ ေနရ တာေတြ ရွိသလို၊ စစ္ေဘးေရွာင္ တန္းလ်ားေတြမွာေနတဲ့ အမ်ိဳးသမီးေတြလည္း အခက္အခဲေတြ အမ်ားႀကီးႀကံဳ ေနရတယ္လို႔ ေဒၚလုမိုင္က ေျပာျပပါတယ္။

“ကေလးနဲ႔ အမ်ိဳးသမီးေတြ shelter မရေတာ့ မိုးကာတဲနဲ႔ေနရတယ္။ ကေလးေတြကေတာ့ အဖ်ားအနာရွိတယ္။ အမ်ိဳးသမီးေတြကေတာ့ ရာသီလာခ်ိန္မွာ အခက္အခဲေတြရွိတယ္။ တန္းလ်ားအခန္းေတြ က်ဥ္းေနတာလည္း စုၿပီး ေနၾကရေတာ့ အထူးသျဖင့္ မိန္းကေလးငယ္ေတြလည္း အခက္အခဲေတြ ရွိပါတယ္” လို႔ သူမက ေျပာပါတယ္။

ၿငိမ္းခ်မ္းေရး လုပ္ငန္းစဥ္ရဲ႕ အမ်ိဳးသမီးမ်ားနဲ႔ လံုၿခံဳေရးက႑မွာ ပဋိပကၡေဒသက အမ်ိဳးသမီးေတြနဲ႕ ပါတ္သက္ျပီး အေၾကာင္းအရာ/ေဆြးေႏြးဖို႕ေခါင္းစဥ္ ပါဝင္လာေအာင္ ျပဳလုပ္သင့္ေၾကာင္းလည္း ၾသဂုတ္လအတြင္းက ျပဳလုပ္တဲ့ “ ၿငိမ္းခ်မ္းေရးႏွင့္ အမ်ိဳးသမီးဖိုရမ္” တက္ေရာက္လာတဲ့ ပဋိပကၡေဒသအတြင္းမွ အမ်ိဳးသမီးေတြက ျငိမ္းခ်မ္းေရး လုပ္ငန္းစဥ္တြင္ အဓိကပါ၀င္ေနသူမ်ားကို ေတာင္းဆုိလုိက္ပါတယ္။

ဒီဖိုရမ္ဟာ အမ်ိဳးသမီးမ်ားရဲ႕ ၿငိမ္းခ်မ္းေရးအသိပညာ၊ စြမ္းရည္ေတြ  ပိုမိုေကာင္းမြန္လာေစေရး၊ ၿငိမ္းခ်မ္းေရးနဲ႔ လံု ၿခံဳေရးကိစၥရပ္ေတြမွာ အမ်ဳိးသမီးေတြရဲ့အသံေတြ  ထိထိေရာက္ေရာက္ေပၚထြက္လာေစေရးတို႕အတြက္ ရည္ရြယ္ ၿပီး ျပဳလုပ္ခဲ့ေၾကာင္း သိရပါတယ္။

ဒါ့အျပင္ အမ်ိဳးသမီးမ်ား ၿငိမ္းခ်မ္းေရးနဲ႔ လံုၿခံဳေရးဆုိင္ရာ မဟာဗ်ဴဟာမ်ား ေပၚထြက္လာေစဖုိ႔လည္း ပဋိပကၡေဒသ အတြင္း အမ်ိဳးသမီးအေရး လႈပ္ရွားသူေတြက ေတာင္းဆုိလိုက္ပါတယ္။

အမ်ိဳးသမီးမ်ား အၾကမ္းဖက္ခံရမႈနဲ႔ပတ္သက္ၿပီး တေနရာနဲ႔တေနရာ မတူညီတဲ့အတြက္ ေဒသခံတုိင္းရင္းသူ ကုိယ္ စားလွယ္ေတြ ျပည္နယ္အလုိက္ပါဝင္ၿပီး ႀကံဳေတြ႔ရတဲ့ အၾကမ္းဖက္မႈဆိုင္ရာ ျပႆနာေတြကို လာမယ့္ ၂၁ ပင္လံု အစည္းအေ၀း၊ စတုတၳအႀကိမ္ ၿငိမ္းခ်မ္းေရးညီလာခံမွာ ေဆြးေႏြးတင္ျပခြင့္ရလိုေၾကာင္းလည္း အမ်ိဳးသမီးအေရး တက္ၾကြလႈပ္ရွားသူေတြက ဆုိျပန္ပါတယ္။

က်မအျမင္ကေတာ့ ၿငိမ္းခ်မ္းေရးလုပ္ငန္းစဥ္မွာ အမ်ိဳးသမီးေတြပါဝင္မွ ပိုအဆင္ေျပမယ္။ ဒီေနရာေတြမွာ အမ်ိဳး သမီးေတြနဲ႔ တုိက္ရိုက္ပတ္သက္ေနတာေတြ အမ်ားႀကီးရွိပါတယ္လို႔ ပစ္ခတ္တိုက္ခိုက္မႈ ရပ္စဲေရးဆိုင္ရာ ပူးတြဲ ေစာင့္ၾကည့္ေရးေကာ္မတီကရင္ျပည္နယ္ (JMC-S) ဒုဥကၠ႒ ေဒၚနန္းေစးဝါးက ဆုိပါတယ္။

စစ္ေျပးေရွာင္ဒုကၡသည္စခန္းေတြ ျပည္တြင္းစစ္ေရွာင္ေရႊ႕ေျပာင္းကိစၥေတြမွာ အမ်ိဳးသမီးေတြရဲ့ လံုၿခံဳေရးလုပ္ငန္း စဥ္ေတြ လုိအပ္ေၾကာင္း၊ ပဋိပကၡနယ္ေျမေတြမွာ အမ်ိဳးသမီးက႑က အမ်ဳိးသားက႑ထက္ ပိုၿပီးလုပ္ေဆာင္စရာ ေတြမ်ားေၾကာင္းလည္း ေဒၚနန္းေစးဝါးက ေျပာပါတယ္။

ဆက္လက္ၿပီး ေဒၚနန္းေစးဝါးက “ ထိလြယ္ရွလြယ္တာကလည္း အမ်ိဳးသမီးေတြပါပဲ။ လံုၿခံဳေရးက႑ေတြမွာ လည္း အမ်ိဳးသမီးေတြပါဝင္ရင္  အမ်ိဳးသမီးေတြ ႀကံဳေတြရတဲ့ အခက္အခဲေတြ  ေျပာဆိုရတာ ပိုအဆင္ေျပပါမယ္” လုိ႔ ဆုိျပန္ပါတယ္။

ကရင္တုိင္းရင္းသား လက္နက္ကိုင္အဖြဲ႔ေတြက ပစ္ခတ္ရပ္စဲေရးဆုိင္ရာ သေဘာတူညီစာခ်ဳပ္ (NCA)လက္မွတ္ထိုး ထားေပမယ့္ ကရင္ျပည္နယ္က အမ်ိဳးသမီးေတြအတြက္ လံုၿခံဳမႈက ထူးထူးျခားျခား ေျပာင္းလဲလာျခင္း မရွိေသးဘူး လုိ႔လည္း ေဒၚနန္းေစးဝါးက ထပ္မံေျပာပါတယ္။

ပဋိပကၡေဒသမွာေနထိုင္ၾကတဲ့ အမ်ိဳးသမီးေတြအတြက္ကေတာ့ စိန္ေခၚမႈေတြ အမ်ားႀကီးရွိေနျပီး မၿငိမ္းခ်မ္းတဲ့ေဒ သေတြမွာ အၾကမ္းဖက္ခံရတဲ့ အမ်ိဳးသမီးေတြ၊ လိင္ပိုင္းဆုိင္ရာ အဓမၼျပဳက်င့္ခံရၿပီး သတ္ျဖတ္ခံရတဲ့ အမ်ိဳးသမီး ေတြအတြက္ အမွန္တရားေဖာ္ထုတ္ဖို႕ အေရးယူႏုိင္ဖုိ႔ကလည္း အားနည္းေနပါေသးပါတယ္။

ပဋိပကၡေဒသမွာ မၿငိမ္းခ်မ္းတဲ့အတြက္ တရားဥပေဒစိုးမုိးမႈကလည္း ရွိမွာမဟုတ္ေၾကာင္း  ပဋိပကၡေဒသအတြင္း အမ်ိဳးသမီးအေရး လႈပ္ရွားေဆာင္ရြက္ေနသူမ်ားက ဆုိပါတယ္။

လံုၿခံဳေရးဆိုင္ရာမွာ အားနည္းေနတဲ့အတြက္ အမ်ိဳးသမီးေတြအတြက္ လံုၿခံဳမႈ မရွိဘူး။ ၿငိမ္းခ်မ္းေရးေဆြးေႏြးရင္ လည္း ႏွစ္ဘက္တပ္ေတြကပဲ ေဆြးေႏြးၾကတာဆိုေတာ့ အမ်ိဳးသမီးက႑ကို ေဆြးေႏြးတာေတြ မရွိပါဘူးလို႔ Myanmar Institute of Gender Studies ရဲ့ ဒါရိုက္တာ ေဒၚမာမာခ်ဳိက ေျပာပါတယ္။

ၿငိမ္းခ်မ္းေရးလုပ္ငန္းစဥ္ေတြမွာ လံုၿခံဳေရးနဲ႔ပတ္သက္ၿပီးေဆြးေႏြးရင္  စစ္ေရးနဲ႔ဆုိင္တဲ့ လုံၿခဳံေရးကိစၥေတြကိုပဲ  ေဆြးေႏြးၾကေၾကာင္း၊ အမ်ိဳးသမီးနဲ႔ ကေလးငယ္ေတြရဲ့  လုံၿခဳံေရးေတြကို  ႏွစ္ဖက္တပ္ေတြက ထည့္သြင္းေဆြးေႏြး ျခင္း မရွိေၾကာင္း ေဒၚမာမာခ်ိဳက ေထာက္ျပေျပာဆုိပါတယ္။

ပဋိပကၡေဒသတြင္း ေနထုိင္တဲ့ အမ်ိဳးသမီးေတြ ပါဝင္ျခင္းအားျဖင့္ အမ်ိဳးသမီးေတြနဲ႔ ကေလးေတြ မလံုၿခံဳမႈေတြနဲ႔ ထိေတြ႔ခံစားေနရတာေတြကို ထည့္သြင္းေဆြးေႏြးႏုိင္မယ္လို႔လည္း ေဒၚမာမာခ်ိဳက ဆုိပါတယ္။

ျငိမ္းခ်မ္းေရးညီလာခံရဲ့ လံုၿခံဳေရးက႑မွာ အမ်ိဳးသမီးေတြ ပါဝင္ေဆြးေႏြးခြင့္ မရဘူးလို႔လည္း ေဒၚမာမာခ်ိဳက ေျပာပါတယ္။

ပဋိပကၡျဖစ္တဲ့ေဒသေတြမွာ တရားဥပေဒစိုးမိုးမႈမရွိလို႔ အၾကမ္းဖက္ခံရမႈေတြ၊ လိင္ပုိင္းဆိုင္ရာအဓမၼျပဳက်င့္ခံရမႈ ေတြကို ရြာဓေလ့နဲ႔ ေက်ေအးရတာေတြလည္း ႀကံဳေနရေၾကာင္း ေဒၚမာမာခ်ိဳက ဆုိျပန္ပါတယ္။

ေရရွည္တည္တံ့ခုိင္ၿမဲတဲ့ ၿငိမ္းခ်မ္းေရးတည္ေဆာက္မႈျဖစ္စဥ္မွာ  အမ်ိဳးသမီးေတြပါဝင္ဖုိ႔ လုိအပ္ေၾကာင္း  “အမ်ိဳး သမီးမ်ား ၿငိမ္းခ်မ္းေရးဖုိရမ္” မွာ အေလးအနက္ ေဆြးေႏြးခဲ့ပါတယ္။

ဒါမွသာ  ၿငိမ္းခ်မ္းေရးတည္ေဆာက္မႈနဲ႔ ဆက္စပ္တဲ့  ႏိုင္ငံေရး၊ စီးပြားေရး၊ လူမႈေရးနဲ႔ လံုၿခံဳေရးက႑ဆုိင္ရာ လုပ္ ငန္းစဥ္ေတြ  အားလံုးမွာ အမ်ိဳးသမီးေတြ  ပါဝင္လာမယ္လို႔လည္း ဖိုရမ္မွာ ေထာက္ျပေဆြးေႏြးၾကပါတယ္။

အရပ္ဘက္အဖြဲ႕အစည္းေတြရဲ့စာရင္းအရ ျပီးခဲ့တဲ့ ေမလအတြင္း က်င္းပခဲ့တဲ့ ၿငိမ္းခ်မ္းေရးညီလာခံ၊ ၂၁ ရာစု ပင္ လံုမွာ အမ်ိဳးသမီး (၁၅၄) ဦးသာ တက္ေရာက္ခဲ့ၿပီး (၁၇)ရာခိုင္ႏႈန္းသာရွိေၾကာင္း သိရပါတယ္။

ဒီလို ျငိမ္းခ်မ္းေရးျဖစ္စဥ္မွာ ပါ၀င္မႈရာခိုင္ႏႈန္းအလြန္နည္းပါးေနေသးတဲ့အေပၚမွာ အမ်ိဳးသမီးေတြအတြက္ လံုၿခံဳတဲ့ ႏိုင္ငံတခု ျဖစ္လာဖုိ႔အတြက္ ၿငိမ္းခ်မ္းေရးလုပ္ငန္းစဥ္ထဲမွာ အမ်ိဳးသမီးမ်ား ျငိမ္းခ်မ္းေရးနဲ႔ လံုၿခံဳေရးက႑အေနနဲ႔ ထည့္သြင္းပါ၀င္သြားေစဖုိ႔လည္း အမ်ိဳးသမီးအဖြဲ႔အစည္းေတြက ေတာင္းဆုိလုိက္ပါတယ္။

ဒါေတြအျပင္ ၾကားကာလအစီအစဥ္ေတြထဲမွာလည္း အမ်ိဳးသမီးေတြအေပၚ ကာကြယ္ေစာင့္ေရွာက္ေရး အစီအစဥ္ ေတြ ပိုမိုေကာင္းမြန္ေအာင္ ေဆာင္ရြက္ဖုိ႔၊ ပဋိပကၡအတြင္း ႀကံဳရတဲ့အၾကမ္းဖက္မႈေတြေၾကာင့္ ရရွိတဲ့စိတ္ဒဏ္ရာ ေတြ ျပန္ကုစားႏိုင္ဖုိ႔အတြက္ ျပန္လည္ထူေထာင္ေရး လုပ္ငန္းစဥ္ေတြကိုလည္း ၿငိမ္းခ်မ္းေရးနဲ႔ လံုၿခံဳေရးက႑ ေတြမွာ ထည့္သြင္းေဆြးေႏြးဖုိ႔ မလဲြမေသြ လုိအပ္ေနေၾကာင္း အမ်ိဳးသမီးအဖြဲ႔အစည္းေတြက ေထာက္ျပေျပာဆုိ ထားၾကပါတယ္။

Leave a Reply

Your email address will not be published. Required fields are marked *

Related Posts

ေရကာတာ ရပ္တန္႔ေရး လႈပ္ရွားသူ ေရႊ႔ေျပာင္းဒုကၡသည္ မိသားစုမ်ား ကုမၸဏီေထာက္ပံ့မႈ ျဖတ္ခံရ

ဆိုင္း(HI)။ ၂၇၊ ဇြန္၊၂၀၁၄။ ျမစ္ဆံုေရကာတာ လံုး၀ရပ္တန္႕ေရး လႈပ္ရွားမႈတြင္ ပါ၀င္ခဲ့ျခင္းေၾကာင့္ ေရႊ႕ေျပာင္း ေဒသခံအမ်ဳိးသမီး (၂) ဦးႏွင့္ မိသားစု၀င္ (၁၈) ဦးကို (CPI)