Blog Post

လုပ္ငန္းခြင္ထဲမွာ ထိကပါးရိကပါး လုပ္လို႕ရသလား

VeVe အခ်ဳိရည္စက္ရံု အလုပ္သမားမ်ား ဆႏၵျပေနပံု (၂၀၁၈) Credit: Hin Aung’s Facebook

နန္းဆိုင္ႏြမ္။       ။

“  ပုခံုးကို ပုတ္လိုက္၊ ခါးလာဖက္လိုက္နဲ႔…”

ထိကပါး ရိကပါး ျပဳလုပ္ခံေနရတဲ့ စက္ရံုအလုပ္သမ မဝင္းေမာ္က သူမႀကံဳေတြ႔ေနရတဲ့ အေျခအေနကို ေျပာျပေန တာပါ။

မဝင္းေမာ္တုိ႔ရဲ့ စက္ရံုအလုပ္သမားေခါင္းေဆာင္ (အလုပ္ႀကီးၾကပ္သူ) ေတြဟာ အမ်ိဳးသားေတြျဖစ္ၿပီး၊ မဝင္းေမာ္ အပါအ၀င္ အလုပ္လုပ္ေနတဲ့ အမ်ိဳးသမီးအလုပ္သမေတြကို  ေန႔စဥ္ လုပ္ငန္းခြင္ထဲမွာ ထိကပါး၊ ရိကပါး ျပဳလုပ္ တတ္ၾကပါတယ္။

မဝင္းေမာ္ဟာ မႏၱေလးၿမိဳ႕က နာမည္ေက်ာ္ Ve Ve အခ်ိဳရည္စက္ရံုမွာ အလုပ္လုပ္ေနတဲ့ အမ်ိဳးသမီးတဦးပါ။

“ တခါတေလလည္း စသလုိလိုနဲ႔ ဖင္ပုတ္သြားတာေတြ၊ ပခံုးပုတ္သြားတာေတြ လုပ္တယ္”လုိ႔ မဝင္းေမာ္က သူမ ႀကံဳေတြ႔ရတာေတြကို  ေျပာျပပါတယ္။

အလုပ္သမေတြက မေက်နပ္လို႔ ျပန္ေျပာရင္လည္း “ က်မတို႔ကို တျခားအမ်ိဳးသားေတြၾကားမွာ မၾကား၀ံ့မနာသာ ဆဲေရးတုိင္းထြာမႈေတြ ျပဳလုပ္တယ္” လုိ႔ ဆိုပါတယ္။

အလုပ္ၾကီးၾကပ္သူ အမ်ိဳးသားေတြဟာ သူတုိ႔စိတ္အလိုမက်တဲ့အခါ လက္ေအာက္ငယ္သား အမ်ိဳးသမီး အလုပ္ သမေတြကို ေျခေထာက္နဲ႔ ေဆာင့္ကန္တာေတြလည္း ျပဳလုပ္တတ္တယ္လို႕ မဝင္းေမာ္က ဆုိပါတယ္။

“ က်မတို႔ကို ရုိက္တာေတြ၊ ထိတာေတြ၊ ကန္တာေတြကို မႀကိဳက္ေပမယ့္ ေခါင္းေဆာင္ေတြဆိုေတာ့ ခံေနရပါ တယ္။ အရမ္းလြန္လာျပီထင္ရင္ေတာ့ မခံႏုိင္လို႔ အမ်ိဳးသားေခါင္းေဆာင္ မထားဖုိ႔ ေတာင္းဆုိၾကတယ္” လို႔  မဝင္း ေမာ္က ဆက္လက္ေျပာျပပါတယ္။

ဒီအလုပ္ၾကီးၾကပ္သူေတြဟာ တခါတေလလည္း အရက္ေသစာေသာက္စားလာၾကျပီး အမ်ိဳးသမီး အလုပ္သမေတြ ကို အလုပ္ဖိခုိင္းတာေတြလည္း ျပဳလုပ္တတ္ၾကတယ္လို႕ စက္ရံုအလုပ္သမေတြက ေျပာျပပါတယ္။

စက္ရံုအလုပ္သမတဦးျဖစ္တဲ့ မသႏၱာစိုးကလည္း “ က်မတို႔ခံေျပာရင္ေတာ့ အမ်ိဳးသမီးေတြ မလုပ္ႏုိင္တဲ့ေနရာေတြ ကို ပို႔တယ္။ တျခားလူေတြေရွ႕မွာ အရွက္ခြဲတာေတြ လုပ္ပါတယ္” လို႔ သူမႀကံဳေတြ႔ရတဲ့အျဖစ္အပ်က္ကို  ေျပာျပပါ တယ္။

အလုပ္ႀကီးၾကပ္သူေတြဟာ သူတု႔ိလက္ေအာက္ငယ္သား အမ်ိဳးသမီးေတြကို ႏုိင္ထက္စီးနင္းလုပ္တာေတြ၊ မခံႏုိင္ ေအာင္ ဆဲေရးတုိင္းထြာတာေတြ၊ ကိုယ္ထိလက္ေရာက္ျပဳတာေတြ မလုပ္ဖို႔ မသႏၱာစိုးက ေတာင္းဆုိလုိက္ပါတယ္။

“ က်မတို႔အေနနဲ႕ အလုပ္ႀကီးၾကပ္သူ အမ်ိဳးသမီးေတြ ခန္႔ထားေပးဖို႔၊ အိမ္သာေတြကို ေယာက္်ားမိန္းမ ခဲြထားေပး ဖို႔၊ ဒါေတြအရင္ေတာင္းဆိုခ်င္တယ္” လုိ႔  သူမက ဆက္လက္ေျပာပါတယ္။

စက္ရံုအလုပ္ႀကီးၾကပ္သူအမ်ားစုက အမ်ိဳးသားေတြ ျဖစ္ၾကၿပီး၊ အမ်ိဳးသမီးမ်ားကို ဆက္ဆံေျပာဆုိတဲ့အခါ ထိကပါး ရိကပါး ေျပာဆိုဆက္ဆံၾကသလုိ ကိုယ္ထိလက္ေရာက္ ရိုက္ပုတ္တာ၊ ခႏၶာကိုယ္ကို ထိေတြ႕ကိုင္တြယ္တာမ်ဳိးေတြ လည္း ျပဳလုပ္တတ္လို႕ အမ်ိဳးသမီးေခါင္းေဆာင္ကိုသာ ခန္႔ေပးေစခ်င္ေနၾကတာပါ။

ဆက္လက္ၿပီး အလုပ္သမေတြရဲ႕ ဆႏၵမပါဘဲ ေနရာ၊ ဌာန မေျပာင္းေရႊ႕ဖို႔နဲ႔ အလုပ္သမေတြအတြက္ လူမႈဖူလံုေရး ကဒ္ေတြ ထုတ္ေပးဖို႔လည္း ေတာင္းဆုိေနၾကပါတယ္။

“ ခုိင္းတဲ့အတိုင္းလုပ္၊ ေျပာအတုိင္းလုပ္ဆိုျပီး အာဏာေတြသံုးတယ္။ မလုပ္ရင္ ဖင္ေဆာင့္ကန္တယ္” လုိ႔ Ve Ve စက္ရံု အလုပ္သမ မေရႊရည္လင္းက ေျပာပါတယ္။

VeVe အခ်ဳိရည္စက္ရံု အလုပ္သမားမ်ား ဆႏၵျပေနပံု (၂၀၁၈) Credit: Hin Aung’s Facebook

စက္ရံုအလုပ္ရံုေတြမွာ အလုပ္ေခါင္းေဆာင္ (ႀကီးၾကပ္သူ) အမ်ဳိးသားေတြက ကိုယ့္လက္ေအာက္ငယ္သား အမ်ိဳး သမီးေတြကို ႏုိင့္ထက္စီးနင္းဆက္ဆံမႈေတြ ျပဳလုပ္ေနတယ္ဆိုတာကို ျမန္မာ့အမ်ိဳးသမီးသမဂၢ (BWU) ရဲ့ ၂၀၁၇ ခု ႏွစ္က ထုတ္ေဝတဲ့ “ ျပဳျပင္ေျပာင္းလဲမႈေနာက္ကြယ္မွ အေမ့ေလ်ာ့ခံ အမ်ိဳးသမီးအလုပ္သမမ်ား” မွတ္တမ္း သု ေတသနစာအုပ္မွာလည္း ေဖာ္ျပထားပါတယ္။

အထည္စက္ရံု ႀကီးၾကပ္သူတခ်ိဳ႕ဟာ သူတုိ႔လက္ေအာက္ငယ္သားေတြကို ပါးရိုက္တဲ့အဆင့္အထိရွိတယ္လုိ႔ ဒီသု ေတသနစာတမ္းမွာ ေရးသားထားပါတယ္။

“ အဓိက လက္ေအာက္ငယ္သားကို ႏွိပ္စက္ေနတဲ့သူေတြက ကိုယ့္ရဲ့ေခါင္းေဆာင္ေတြပါပဲ။ သူတုိ႔စိတ္တိုင္းက် မလုပ္ႏိုင္ရင္ ဆဲေရးတုိင္းထြာတယ္၊ ကိုယ္ထိလက္ေရာက္လုပ္ၾကတယ္” လုိ႔ လႈိင္သာယာ အထည္ခ်ဳပ္စက္ရံုမွာ အလုပ္လုပ္ေနတဲ့ မၾကဴၾကဴသင္းက ဆုိပါတယ္။

အလုပ္ၾကပ္မ်ားအေနနဲ႔ အမ်ိဳးသမီးအလုပ္သမမ်ားကို အၾကမ္းဖက္မႈေတြ မျပဳလုပ္ေစခ်င္သလို ႏႈတ္နဲ႔ မၾကား၀ံ့ မနာသာ ဆဲဆိုျခင္းေတြလည္း မလုပ္ၾကဖို႔  မဝင္းေမာ္က ထပ္မံ ေျပာဆုိလုိက္ပါတယ္။

အလုပ္ၾကီးၾကပ္သူေတြရဲ့ အျမဲလိုလို ထိကပါးရိကပါး ေျပာဆုိမႈေတြေၾကာင့္ “ က်မဆို စက္ရံုအလုပ္ရံုေတြမွာ အလုပ္ မလုပ္ခ်င္ေတာ့ဘူး။ ေငြနည္းနည္းရွိရင္ အိမ္ဆုိင္ေလးပဲ ဖြင့္ေတာ့မယ္” လုိ႔ မဝင္းေမာ္က သူမျဖစ္ခ်င္တာ ေတြကို ေျပာပါတယ္။

ျမန္မာႏုိင္ငံက အထည္စက္ရံု၊ စားေသာက္ကုန္စက္ရံုေတြမွာ အမ်ိဳးသမီးအလုပ္သမေတြ အမ်ားစုရွိေနပါတယ္။

လက္ရွိမွာေတာ့  ဒီအလုပ္သမေတြဟာ လူ႔အခြင့္အေရး၊ အမ်ဳိးသမီးအခြင့္အေရးေတြ ဆံုးရံႈးေနျပီး ႏႈတ္နဲ႔ျဖစ္ျဖစ္၊ ကိုယ္ထိလက္ေရာက္ျဖစ္ျဖစ္၊ အၿမဲတမ္းေစာ္ကားခံေနရပါတယ္လို႔ အမ်ိဳးသမီးအခြင့္အေရး ေဆာင္ရြက္ေနသူေတြ က ေျပာဆုိေနၾကတာပါ။

လက္ေအာက္ငယ္သားေတြကို ရိုင္းစုိင္းတဲ့အျပဳအမူေတြနဲ႕ဆက္ဆံၾကတာနဲ႔ပတ္သက္ၿပီး အလုပ္သမားအေရး ကူညီေဆာင္ရြက္ေပးေနတဲ့ ေဒၚမာမာဦးက “ စက္ရံုစည္းကမ္းေတြမွာ ကိုယ့္အထက္အရာရွိကို ျပန္ေခ်ပပိုင္ခြင့္ မရွိဘူးဆုိတာနဲ႔ ခ်ဳပ္ထားတယ္။ အမ်ိဳးသမီးအရာရွိျဖစ္ျဖစ္ အမ်ိဳးသားအရာရွိျဖစ္ျဖစ္ ေျပာဆုိရင္ ဘာမွ ျပန္ေျပာပိုင္ ခြင့္မရွိဘူး။ ဘယ္ေလာက္အထိ ဆိုးသလဲဆုိရင္ အမ်ိဳးသမီးတေယာက္ကို ညစ္ညမ္းတဲ့စကားလံုးေတြနဲ႕ ဆဲဆိုေန လုိ႔ အျခားတေယာက္ေယာက္က လွမ္းၾကည့္မိရင္ေတာင္ တခုခုနဲ႔ လွမ္းေပါက္တာခံရတယ္” လုိ႔ ဆုိပါတယ္။

အလုပ္သမားၾကီးၾကပ္သူေတြ အခုလိုလုပ္ေနတာေတြကို တိုင္ၾကားရေကာင္းမွန္းမသိၾကသလုိ၊ တုိင္ၾကားမႈ ျပဳလုပ္ ခဲ့ရင္ အလုပ္ထုတ္ခံရမွာကိုလည္း စိုးရိမ္ၾကတယ္လို႔ ေဒၚမာမာဦးကေျပာပါတယ္။

“အမ်ိဳးသမီးအလုပ္သမားေတြ ေျပာဖို႔သတၱိရွိရင္ေတာင္မွ သူတုိ႔ဘက္မွာ ဘာအကာအကြယ္မွ မရွိေတာ့ မေျပာရဲ ၾကဘူး။ တခုခုျဖစ္ရင္ အလုပ္ထြက္ရမွာစိုးလို႔ မေျပာခ်င္ၾကဘူး” လို႔ ေဒၚမာမာဦးက ဆိုပါတယ္။။

ျမန္မာႏုိင္ငံက အမ်ိဳးသမီး အလုပ္သမေတြဟာ  တပတ္ကို (၆)ရက္ အလုပ္လုပ္ရၿပီး၊ အမ်ားရံုးပိတ္ရက္ျဖစ္တဲ့ တနဂၤေႏြေန႔ကို အခ်ိန္ပိုဆင္းေနရတဲ့အထိ ကိုယ္ပိုင္အခ်ိန္ မရွိၾကတဲ့အတြက္ ျပင္ပဗဟုသုတေတြနဲ႕ လူ႔အခြင့္ အေရး၊ အမ်ိဳးသမီးအခြင့္အေရး၊ အလုပ္သမားအခြင့္အေရးနဲ႕ ဥပေဒပိုင္းဆိုင္ရာေတြကို သြားေရာက္ပညာေပးဖို႕ ခက္ခဲေနတယ္လို႕ အလုပ္သမားအေရး ေဆာင္ရြက္သူေတြကလည္း ေျပာဆုိၾကပါတယ္။

စက္ရံုမွာ အလုပ္လုပ္တဲ့ အလုပ္သမေတြဟာ တရက္ကို (၃၆၀၀) က်ပ္သာရရွိၿပီး၊ အခ်ိန္ပိုေၾကးအျဖစ္ တနာရီကို (၉၀၀)က်ပ္ရရွိတယ္လို႕ သိရပါတယ္။

အလုပ္ခ်ိန္ကို တရက္(၈)နာရီသတ္မွတ္ထားေပမယ့္ အခ်ိန္ပိုပါ ဆင္းရတဲ့အတြက္ တရက္ကို (၁၀)နာရီ အလုပ္ လုပ္ရပါတယ္။

KGG အထည္ခ်ဳပ္စက္ရံု အလုပ္သမားမ်ား ဆႏၵျပေနပံု (၂၀၁၈) Credit: Hin Aung’s Facebook

“ က်မတို႔ တရက္ကို (၁၀)နာရီ အလုပ္လုပ္ရတယ္။ အလုပ္ဆင္းခ်ိန္က မိုးခ်ဳပ္ေတာ့ အိမ္ျပန္ခ်ိန္လည္း ခက္ခဲပါ တယ္” လုိ႔  အထည္ခ်ဳပ္စက္ရံုက မၾကဴၾကဴသင္းက ျဖည့္စြက္ေျပာပါတယ္။

အမ်ိဳးသမီးမ်ားအား နည္းမ်ိဳးစံုျဖင့္ ခြဲျခားထားမႈအားလံုး ပေပ်ာက္ေရး သေဘာတူစာခ်ဳပ္ (CEDAW  – စီေဒါ) ကို ျမန္မာႏုိင္ငံက ၁၉၉၇ ခုႏွစ္မွာ ကတိကဝတ္ျပဳ လက္မွတ္ေရးထိုးခဲ့ပါတယ္။

စီေဒါစာခ်ဳပ္အပုိဒ္ (၁၁) အရ အမ်ိဳးသမီးေတြဟာ အမ်ိဳးသားေတြနဲ႔တန္းတူအလုပ္လုပ္ခြင့္၊ လုပ္ခခံစားခြင့္၊ အလုပ္ ေရြးခ်ယ္ခြင့္၊ လံုၿခံဳေသာ လုပ္ငန္းခြင္ရရွိခြင့္တုိ႔ ရရွိရမွာျဖစ္ပါတယ္။

“ က်မတို႔ႏိုင္ငံက စီေဒါကို လက္မွတ္ထိုးထားၿပီးၿပီ။ ဒါေပမယ့္ အခုထိေတာ့ လိုက္နာက်င့္သံုးတာေတြ မရွိေသးဘူး။ အလုပ္သမားေတြအတြက္ မီးဖြားခြင့္ဆုိတာေလာက္ပဲ အမ်ိဳးသမီးေတြက သိၾကတယ္။ ဥပေဒေတြမွာ မိန္းကေလး ေတြ ေလးလံတဲ့ပစၥည္းေတြ သယ္ပိုးခြင့္ မရွိဘူး။ အမ်ိဳးသမီးေတြ တလတခါ က်န္းမာေရးအရ သက္ေသာင့္သက္ သာ ထားရမယ္ဆိုတာ အလုပ္သမားဥပေဒမွာ ရွိတယ္။ ဒါေပမယ့္ အလုပ္သမေတြဖက္ကလည္း ဒီလုိအခြင့္အေရး ေတြ ရွိတယ္ဆိုတာေတာင္ မသိသလုိ အလုပ္ရွင္ေတြကလည္း အသိမေပးထားပါဘူး” လုိ႔ အလုပ္သမားအေရး ေဆာင္ရြက္ေနတဲ့ ေဒၚမာမာဦးက ဆက္လက္ေျပာပါတယ္။

အမ်ိဳးသမီးေတြအတြက္ ကာကြယ္ေစာင့္ေရွာက္မႈဆိုတာ  ဥပေဒမွာပါေပမယ့္ လက္ေတြ႔ဘဝမွာေတာ့ ခံစားပိုင္ခြင့္ မရွိၾကပါဘူး။ အစိုးရအပိုင္းကလည္း အလုပ္သမားအေရးနဲ႔ ပတ္သက္ၿပီး ထိေရာက္တဲ့ ကိုင္တြယ္ေျဖရွင္းမႈေတြ မရွိေသးလို အမ်ိဳးသမီးအလုပ္သမေတြအတြက္ အကာအကြယ္ေပးမႈေတြလည္း မရွိေသးပါဘူးလို႕  အလုပ္သမား အေရးေဆာင္ရြက္ေနသူေတြက ေျပာဆုိေနပါတယ္။

ဒီလိုသံုးသပ္မႈေတြအေပၚမွာ အလုပ္သမား၊ လူ၀င္မႈၾကီးၾကပ္ေရးႏွင့္ ျပည္သူ႔အင္အား၀န္ၾကီးဌာန လက္ေအာက္ခံ၊ အလုပ္ရံုႏွင့္ အလုပ္သမားဥပေဒ စစ္ေဆးေရးဦးစီးဌာနကုိ ဆက္သြယ္ေမးျမန္းရာမွာေတာ့ “ အမ်ဳိးသမီးေတြကို အကာအကြယ္ေပးတာေတာ့ သီးသန္႕လုပ္တာမရွိဘူး။ အမႈေတြ ျပႆနာေတြ ျဖစ္လာလို႕ တိုင္ရင္ေတာ့ ေဆာင္ ရြက္ေပးတယ္။ မီးဖြားခြင့္နဲ႕ လူမႈဖူလံုေရးေတြေတာ့ ရွိပါတယ္။ ေလာေလာဆယ္လုပ္ေနတာကေတာ့ ကေလး အလုပ္သမားပေပ်ာက္ေရး လုပ္ေနပါတယ္။ အိမ္အကူအလုပ္သမားက်ေတာ့ ျပည္ထဲေရးနဲ႕ ဆိုင္သြားတယ္။ စက္ရံု ေတြေတာ့ ဒီဌာနနဲ႔ဆိုင္တယ္။ အကာအကြယ္မေပးတာေတာ့မဟုတ္ဘူး၊ တိုင္ၾကားလာရင္ေတာ့ ေဆာင္ရြက္ေပးပါ တယ္။ ျပႆနာတက္လာရင္ ေနျပည္ေတာ္ကို တိုင္လို႕ရသလို ျမိဳ႕နယ္ရံုး၊ တိုင္းရံုးေတြလည္း တုိင္လို႕ရတယ္။ သတင္းအခ်က္အလက္ေမးတာလည္း လုပ္လို႕ရပါတယ္။ ပညာေပးေဟာေျပာပြဲေတြလည္း လုပ္ခြင့္ေပးပါတယ္။ ဌာနအေနနဲ႕လည္း ပညာေပးေဟာေျပာပဲြေတြ လိုက္လုပ္ေပးတာရွိတယ္” လို႕ ဦးစီးဌာနက အမည္မေဖာ္လိုတဲ့ တာ၀န္ ရွိသူတဦးက ေျပာပါတယ္။

ဒီအေပၚမွာ ေဒၚမာမာဦးကေတာ့ အခုလိုသံုးသပ္ေျပာဆိုထားပါတယ္။

“ အလုပ္သမားေရးလုပ္ေနတဲ့အဖြဲ႔အစည္းေတြကလည္း ဘတ္ဂ်က္အေပၚ မူတည္ၿပီးလုပ္ၾကရတယ္။ အမ်ိဳးသမီး အခ်င္းခ်င္း ျဖစ္တာေတာင္ အမ်ဳိးသမီးအလုပ္သမားအတြက္ ကူညီေဆာင္ရြက္ေပးတာ မရွိသေလာက္ပဲ။ အေျခခံ  အမ်ဳိးသမီးထုကို ေမ့ေလ်ာ့ေနၾကတယ္။ အစိုးရပိုင္းက လုပ္ေဆာင္ေပးမႈေတြကလည္း သေဘာတရားေလာက္ပါ။ အားရေက်နပ္စရာ မရွိေသးပါဘူး ”

Leave a Reply

Your email address will not be published. Required fields are marked *