Blog Post

ႏိုုင္ငံျခား ၀င္ေငြရွာေပးေနတဲ့ အေမ့ေလ်ာ့ခံ အလုုပ္သမမ်ား

Photo: Pyit Tine Htoung Ma (HI)

ပစ္တုိင္းေထာင္မ ၊ ရန္ကုန္

(၂၅)ရက္၊ ဧျပီလ၊ ၂၀၁၇။                ။

 “စက္ရုံထဲမွာ တခ်ဳိ႕ Supervisor (ႀကီးၾကပ္သူ)ေတြက ပါးရုိက္တာတုိ႔ ဘာတုိ႔ရွိတယ္။ သူတုိ႔ေပးထားတဲ့ သတ္မွတ္ခ်က္အတုိင္း မျပည့္ရင္ တေယာက္နဲ႔တေယာက္ ေအာ္ေငါက္ၾကတဲ့အခါ အႏိုင္ပုိင္းျပီး ပါးရုိက္ တာ..”

အထည္ခ်ဳပ္စက္ရုံမွာ အလုပ္လုပ္ေနရင္း က်န္းမာေရးမေကာင္းလုိ႔ အလုပ္ထုတ္ခံရတဲ့ အထည္ခ်ဳပ္အလုပ္ သမျဖစ္သူ မ၀တ္ရည္က “ျပဳျပင္ေျပာင္းလဲမႈေနာက္ကြယ္မွ အေမ့ေလ်ာ့ခံ အမ်ဳိးသမီးအလုပ္သမမ်ား” မွတ္ တမ္းေခြႏွင့္ သုေတသနစာတမ္း မိတ္ဆက္ပြဲ အခမ္းအနားမွာ ေျပာျပတာျဖစ္ပါတယ္။

ဒီမွတ္တမ္းထဲမွာ အထည္ခ်ဳပ္စက္ရံု အလုပ္သမေတြရဲ႕လံုၿခံဳေရးအပါအ၀င္ အေျခအေနနဲ႔ အခက္အခဲေတြ ကို တင္ျပထားပါတယ္။

ဒီမွတ္တမ္းေခြနဲ႔ သုေတသနစာတမ္း မိတ္ဆက္ပြဲကုိ ျမန္မာ့အမ်ဳိးသမီးသမဂၢ (Burmese Women’s Union – BWU) မွ ဧၿပီ(၂၅)ရက္ေန႔၊ ရန္ကုန္ျမဳိ႕ Orchid ဟုိတယ္မွာ ျပဳလုပ္ခဲ့တာျဖစ္ပါတယ္။

“ျပဳျပင္ေျပာင္းလဲမႈ ေနာက္ကြယ္မွ အေမ့ေလ်ာ့ခံ အမ်ဳိးသမီးအလုပ္သမမ်ား” စာတမ္း မိတ္ဆက္ပြဲဟာ ျမန္ မာႏိုင္ငံ ျပဳျပင္ေျပာင္းလဲေရးၾကိဳးပမ္းမႈမ်ားထဲမွာ မျဖစ္မေနေျဖရွင္းေပးရမယ့္ အေျခခံျပႆနာတခုကို မီး ေမာင္းထိုးေဖာ္ျပလိုက္တာလည္း ျဖစ္တယ္လို႔ သုေတသနစာတမ္းျပဳစုသူ ျမန္မာ့အမ်ဳိးသမီးသမဂၢမွ မအိ မြန္ျဖိဳးက အခုလို ေျပာပါတယ္။

“က်မတုိ႔ ဘာျဖစ္လုိ႔ အထည္ခ်ဳပ္စက္ရုံအလုပ္သမားေတြကုိ ေရြးလုိက္သလဲဆုိေတာ့ အဓိက အမ်ားစု (၉၀) ရာခုိင္ႏႈန္း အလုပ္လုပ္ေနတာက အမ်ဳိးသမီးေတြ အထည္ခ်ဳပ္မွာေပါ့။ အလုပ္သမားအဖြဲ႔အစည္းေတြလည္း အမ်ားၾကီးရွိတယ္။ မီဒီယာကလည္း အလုပ္သမားအေၾကာင္းနဲ႔ပတ္သက္ျပီး ေဖာ္ျပေနတာရွိတယ္။ အလုပ္ သမားဆႏၵျပမႈေတြ၊ လုပ္ခလစာ မလုံေလာက္လုိ႔ ေတာင္းဆုိမႈေတြ၊ အလုပ္ခ်ိန္နဲ႔ပတ္သက္ျပီး အခြင့္အေရး ေတြရွိတယ္ဆုိေပမယ့္ အထည္ခ်ဳပ္အလုပ္သမား အမ်ဳိးသမီးေတြရဲ့ အခက္အခဲေတြ၊ အသံေတြကုိ ဦးစား ေပးထုတ္ေဖာ္တာ မရွိေသးဘူး”

ေနာက္အထည္ခ်ဳပ္အလုပ္ရံုေတြမွာ အလုပ္သမားအမ်ားစုက အမ်ဳိးသမီးေတြ ျဖစ္တာေၾကာင့္လဲ ျမန္မာ့ အမ်ဳိးသမီးသမဂၢက အဓိက မီးေမာင္းထိုးျပလိုတာ ျဖစ္တယ္လို႔ မအိမြန္ျဖိဳးက ေျပာပါတယ္။

“အလုပ္သမားလုိ႔ေျပာရင္ အမ်ဳိးသမီးေတြပါတယ္ဆိုေပမယ့္ အမ်ဳိးသမီးေတြရဲ့ တကယ္ေတြ႔ၾကဳံခံစားရတဲ့ အေျခအေနေတြက မပါေနဘူး။ အမ်ဳိးသမီးျဖစ္လုိ႔ ခြဲျခားဆက္ဆံခံေနတဲ့အၾကမ္းဖက္မႈေတြ၊ လိင္ပုိင္းဆုိင္ ရာ အၾကမ္းဖက္မႈေတြ၊ လုပ္ငန္းခြင္မွာေရာ၊ ေနထိုင္ရတဲ့ ေနရာေတြမွာေရာ၊ မလုံျခဳံမႈေတြ စသျဖင့္ ဒီအမ်ဳိး သမီးေတြဘ၀ကုိ မီးေမာင္းထုိးျပျပီးေတာ့မွ ဒါမ်ဳိးေတြ ၾကဳံေတြ႔ခံစားေနရပါတယ္ဆုိတာေတြ ထုတ္ေဖာ္တာ မ်ဳိး မရွိေသးဘူး။ ဒါေၾကာင့္ ဒီအမ်ဳိးသမီးေတြရဲ့ အသံကုိ ေဖာ္ထုတ္ခ်င္တာလည္းပါတယ္။ အလုပ္သမား အမ်ဳိးသမီးေတြရဲ့ အေျခအေနက လစ္လ်ဴရႈခံထားရသလုိျဖစ္ေနတယ္။ တိုင္းျပည္ကို ျပဳျပင္ေျပာင္းလဲတဲ့ အခ်ိန္မွာ အလုပ္သမားက႑က သိပ္အေရးၾကီးတယ္”

ျမန္မာႏိုင္ငံရဲ႕ အထည္ခ်ဳပ္လုပ္ငန္းဟာ အရွိန္အဟုန္နဲ႔ တိုးတက္လာေနၿပီး အဓိက ထုတ္ကုန္ေတြကို ဥေရာ ပနဲ႔ ဂ်ပန္ႏိုင္ငံေတြကို တင္ပို႔တာျဖစ္တယ္လို႔ ႏိုင္ငံတကာ အလုပ္သမား အဖြဲ႔ခ်ဳပ္ (ILO) သုေတသနစာ တမ္းတေစာင္မွာ ေဖာ္ျပထားပါတယ္။ ၂၀၁၄ ခုႏွစ္က ႏိုင္ငံျခားပို႔ကုန္တန္ဖိုး အေမရိကန္ ေဒၚလာ(၁) ဘီလီ လ်ံေက်ာ္ခဲ့တယ္လို႔လည္း အိုင္အယ္လ္အိုက ဆိုပါတယ္။

Photo: Pyit Tine Htoung Ma (HI)

အထည္ခ်ဳပ္လုပ္ငန္းမွာ အလုပ္သမားစုစုေပါင္း (၇)သိန္းခြဲခန္႔ ရွိေနၿပီး ထုတ္လုပ္ေရးလုပ္ငန္းအမ်ားစုမွာ အ လုပ္သမားေတြက အမ်ဳိးသမီးေတြ ျဖစ္ၾကပါတယ္။

ဒီလို ႏိုင္ငံျခား၀င္ေငြရွာေပးတဲ့ လုပ္ငန္းျဖစ္ေပမယ့္လည္း လုပ္ငန္းခြင္မွာေရာ လုပ္ငန္းခြင္ျပင္ပမွာပါ လုံျခဳံမႈ မရွိပဲ ကုိယ္ထိလက္ေရာက္ ေစာ္ကားခံရမႈေတြရွိေနတယ္ဆုိတာကုိေတာ့ ထရိြဳင္စတိတ္စက္ရုံမွာ အလုပ္ လုပ္ခဲ့ဖူးသူ မ၀တ္ရည္က ေျပာျပပါတယ္။

“အမ်ဳိးသမီးအမ်ားစုက အထည္ခ်ဳပ္စက္ရုံမွာ လုပ္ၾကတယ္။ သူတုိ႔ေတာင္းထားတဲ့အတုိင္း မရဘူးဆုိရင္ ဆဲဆုိႀကိမ္းေမာင္းတာခံၾကရတယ္။ စိတ္ဖိစီးမႈေတြ အရမ္းမ်ားတယ္။ ဖိႏွိပ္သူေတာ္ေတာ္မ်ားမ်ားက ကုိယ့္ရဲ့ ေခါင္းေဆာင္ (စူပါဗိုက္ဇာ) ေတြေပါ့ေနာ္”

အလုပ္က်ေတာ့ အခ်ိန္ပိုေတြ လုပ္ရၿပီး အိမ္ျပန္ေနာက္က်တဲ့အခါ လံုၿခံဳေရးမရွိတဲ့ အခက္အခဲကလည္း ပိုၾကီးတယ္လို႔ ေျပာပါတယ္။

“အလုပ္က အျပန္မွာေပါ့၊ တခ်ဳိ႕က အၾကဳိအပုိ႔ ကားရွိတယ္၊ တခ်ဳိ႕က်ေတာ့ မရွိဘူး။ ညဖက္ျပန္လာတဲ့အခါ မွာ လမ္းေလွ်ာက္ျပန္ရတာေတြ ရွိတယ္။ ဒီလိုအေျခအေနမွာ အမ်ဳိးသမီးေတြအတြက္ အဆင္မေျပဘူး၊ လမ္းမွာ အေႏွာက္အယွက္ေပးသူေတြရွိတယ္၊ အၾကမ္းဖက္မႈေတြရွိတယ္”

ဒီလိုအျဖစ္အပ်က္ေတြက အားလံုးလိုလိုၾကံဳေတြ႔ရၿပီး သူကုိယ္တိုင္လည္း ႀကံဳဖူးပါတယ္လို႔ မ၀တ္ရည္က ေျပာပါတယ္။

“ကုိယ္ထိလက္ေရာက္ ေစာ္ကားမႈေတြရွိတယ္။ အဲဒါက ညီမကုိယ္တုိင္၊ အလုပ္က ျပန္လာတဲ့အခ်ိန္ ကား လမ္းေပၚမွာ ကုိယ့္ကုိယ္စ,သြားတာမ်ဳိး၊ လက္ကုိဆဲြတာမ်ဳိး၊ ပခံုးလာပုတ္တာမ်ဳိး၊ တခ်ဳိ႕က်ေတာ့လည္း စလိုေနာက္သလို ခါးလာကုိင္တာတုိ႔ဘာတုိ႔ အဲဒါ ညီမကုိယ္တုိင္ ၾကဳံေတြ႔ခဲ့ရတာ”

မဂၤလာဒုံျမဳိ႕နယ္၊ ကုန္းတလေဘာင္ေက်းရြာ၊ ေဆာက္လုပ္ေရးအေျခခံ အလုပ္သမားသမဂၢ တာ၀န္ခံ ေဒၚ စန္းစန္းေထြးကလည္း အထည္ခ်ဳပ္ အလုပ္သမေတြရဲ့ လုံျခဳံေရးနဲ႔ပတ္သက္ျပီး အခုလို ရွင္းျပပါတယ္။

“အဓိက လုယက္မႈေတြေပါ့။ အမ်ဳိးသမီးေတြက ညဘက္အခ်ိန္ပုိဆင္းတဲ့အခါမွာ၊ စက္ရုံေတြက အခ်ိန္ပုိ ေခၚတဲ့အခ်ိန္က ညဘက္ (၈) နာရီ (၉)နာရီအထိျဖစ္တယ္။ အဲဒီလုိဆုိ အျပန္မွာ လုယက္မႈေတြ ခဏခဏ ျဖစ္တယ္။ လုယက္တဲ့လူေတြက ဆုိင္ကယ္နဲ႔လာျပီး အမ်ဳိးသမီးေတြဆီက ဖုန္းတုိ႔၊ ပုိက္ဆံအိတ္တုိ႔ကုိ ယူျပီး ထြက္ေျပးသြားတယ္။ ဆုိင္ကယ္နဲ႔ဆုိေတာ့ မွတ္လုိ႔လည္းမရ၊ ဘယ္သူမွန္းလည္းမသိေတာ့ အဲဒီလုိမ်ဳိး အမႈေတြ ေတာ္ေတာ္မ်ားမ်ားျဖစ္တယ္။ လစာထုတ္ရက္ေတြဆုိ ခဏခဏျဖစ္တယ္။ စက္ရုံအတြင္းမွာက် ေတာ့ က်န္းမာေရးနဲ႔ ပတ္သက္တဲ့ လုံျခဳံမႈမရွိဘူး”

အခုလုိေတြ ျဖစ္တဲ့အေပၚမွာ ဥပေဒေတြကေရာ ဘယ္လုိရွိေနသလဲဆိုတာကုိေတာ့ (Action Labor Right) ဒါရုိက္တာ ကုိသူရိန္ေအာင္က အခုလုိ ေျပာပါတယ္။

Photo: Pyint Tine Htoung Ma (HI)

“ဥပေဒကုိ က်ေနာ္မညြန္းဘူး၊ မညြန္းခ်င္ေသးဘူးေပါ့ဗ်ာ၊ ဥပေဒနဲ႔ ပတ္သက္ျပီး လည္လည္ပတ္ပတ္ အသုံး ျပဳရတာမ်ဳိး မရွိေသးဘူး၊ အသုံးျပဳၾကည့္ရဦးမယ္၊ အလုပ္ျဖစ္မျဖစ္ဆုိတာက အဲဒီေတာ့မွ ျပန္စဥ္းစားရမယ္၊ အဓိက တာ၀န္ရွိတာက အလုပ္သမားအေရး စစ္ေဆးသူ (Labor inspector) ေတြ၊ အားလုံးရဲ့ အႏွစ္ခ်ဳပ္က အဲဒီမွာသြားခ်ဳပ္တာ၊ ေသာက္ေရကိစၥ၊ အိမ္သာကိစၥက ထည့္ေျပာစရာ မလုိေတာ့ဘူး။ ပံုမွန္စစ္ေဆးေရး လုပ္ေနတယ္ဆုိရင္ ေတြ႔ေနမွာပဲေလ၊ သူတုိ႔လာတဲ့အခ်ိန္မွာ ျပင္ထားတယ္ပဲထားဦး၊ ခဏခဏလာရင္ ခဏ ခဏျပင္ေပးေနရမွာပဲ၊ စစ္ေဆးေရးလာမွာမုိ႔လုိ႔ လုပ္ထားတယ္ထားဦး၊ ပုံမွန္တလတခါ လာစစ္ေနရင္ အနည္းဆုံး တလတခါေတာ့ စက္ရံုကျပင္ေပးရမွာပဲ၊ သူတုိ႔က ပံုမွန္မသြားၾကဘူး၊ မလုပ္ၾကဘူး၊ စာခ်ဳပ္ေပၚ မွာပဲ လက္မွတ္ထုိးျပီး လူမသြားၾကတဲ့အခါက်ေတာ့ အလုပ္ရွင္က ဂရုမစုိက္ဘူး၊ ဒါက သံသရာလည္ေန တာေပါ့ေလ၊ လုံျခဳံေရးနဲ႔ ပတ္သက္တဲ့ ဥပေဒေတြေတာ့ မရွိဘူး၊ မၾကားဘူး”

ျမန္မာ့အမ်ဳိးသမီးသမဂၢရဲ႕သုေတသနစာတမ္းထဲမွာ မူ၀ါဒအၾကဳံျပဳခ်က္ (၆) ခ်က္ကုိ ထည့္သြင္းအၾကံျပဳ ထားျပီး လုပ္ငန္းခြင္မွာ ေတြ႔ၾကဳံခံစားေနရတဲ့ အထည္ခ်ဳပ္အမ်ဳိးသမီးေတြရဲ့ ခံစားခ်က္ေတြ၊ အခက္အခဲေတြ ကုိ ရန္ကုန္ရွိ မဂၤလာဒုံ၊ ေရႊျပည္သာ၊ လႈိင္သာယာ စက္မႈဇုံမ်ားမွာရွိတဲ့ အမ်ဳိးသမီး (၆၆) ဦးကုိ ေတြ႔ဆံု ေမးျမန္းၿပီး  သုေတသနျပဳလုပ္ခဲ့တယ္လုိ႔ သိရပါတယ္။

ျမန္မာ့အမ်ဳိးသမီးသမဂၢ (BWU) ဟာ ၁၉၉၅ ခုႏွစ္မွာ ထိုင္းျမန္မာနယ္စပ္မွာ ဒီမိုကေရစီေရးနဲ႕ အမ်ဳိးသမီး မ်ား ႏိုင္ငံေရးပါ၀င္မႈျမွင့္တင္ေရးအတြက္ ရည္ရြယ္ဖဲြ႕စည္းခ့ဲပါတယ္။ ပထမဦးဆံုး ဒုကၡသည္စခန္းေတြမွာ ရွိတဲ့ အမ်ဳိးသမီးမ်ားဘ၀ျမွင့္တင္ေရးလုပ္ငန္းစဥ္မ်ား လုပ္ေဆာင္ခဲ့ျပီး ေနာက္ပိုင္းမွာ အိမ္နီးခ်င္းႏိုင္ငံမ်ားက ေရြ႕ေျပာင္းအလုပ္သမားမ်ားရဲ႕ဘ၀ကို သိျမင္နားလည္လာကာ အလုပ္သမားမ်ားရဲ႕ ဘ၀တိုးတက္ေကာင္း မြန္လာေစေရးအတြက္ ထုိင္းနဲ႕ တရုတ္ႏိုင္ငံအတြင္းမွာရွိတဲ့ ေရြ႕ေျပာင္းအလုပ္သမားေတြနဲ႔ပတ္သက္တဲ့ လူ႕အခြင့္အေရး၊ အမ်ဳိးသမီးအခြင့္အေရး၊ အလုပ္သမားမ်ားအခြင့္အေရးပညာေပးမႈေတြ၊ ဆံုရပ္စင္တာေတြ၊ စာၾကည့္တုိက္ေတြ လုပ္ေဆာင္ေပးခဲ့ပါတယ္။ ေရြ႕ေျပာင္းအလုပ္သမားေတြနဲ႔ ပတ္သက္တဲ့ အစီရင္ခံစာကုိ လည္း သုေတသနမ်ားျပဳလုပ္ျပီး ျမန္မာဘာသာ၊ အဂၤလိပ္ဘာသာ၊ ထုိင္း/တရုတ္ဘာသာမ်ားနဲ႕ ထုတ္ေ၀ ျဖန္႔ခ်ိခဲ့တယ္လုိ႔ သိရပါတယ္။

၂၀၁၀ ခုႏွစ္မွစျပီး ျမန္မာျပည္ျပဳျပင္ေျပာင္းလဲေရးလုပ္ငန္းစဥ္မ်ားမွာ  ပါ၀င္လုပ္ေဆာင္ႏိုင္ဖို႔ ျပည္တြင္းမွာ ျပန္လည္အေျခစိုက္ကာ အမ်ဳိးသမီးမ်ားႏိုင္ငံေရးပါ၀င္မႈ ျမွင့္တင္ေရး၊ ဒီမိုကေရစီနည္းက် ေခါင္းေဆာင္မႈ သင္တန္းမ်ား၊ က်ားမဆိုင္ရာ အသိပညာေပးလုပ္ငန္းစဥ္မ်ား၊ အမ်ဳိးသမီးမ်ားဘ၀ျမွင့္တင္ေရးဆိုင္ရာ လုပ္ ငန္းစဥ္မ်ားကို အေကာင္အထည္ ေဖာ္လုပ္ေဆာင္ေနတဲ့အဖဲြ႔လည္းျဖစ္ပါတယ္။

 

 

 

 

 

 

 

 

 

Leave a Reply

Your email address will not be published. Required fields are marked *

Related Posts

ေရကာတာ ရပ္တန္႔ေရး လႈပ္ရွားသူ ေရႊ႔ေျပာင္းဒုကၡသည္ မိသားစုမ်ား ကုမၸဏီေထာက္ပံ့မႈ ျဖတ္ခံရ

ဆိုင္း(HI)။ ၂၇၊ ဇြန္၊၂၀၁၄။ ျမစ္ဆံုေရကာတာ လံုး၀ရပ္တန္႕ေရး လႈပ္ရွားမႈတြင္ ပါ၀င္ခဲ့ျခင္းေၾကာင့္ ေရႊ႕ေျပာင္း ေဒသခံအမ်ဳိးသမီး (၂) ဦးႏွင့္ မိသားစု၀င္ (၁၈) ဦးကို (CPI)